SAT7TURK HABER -
$ DOLAR → Alış: 5,37 / Satış: 5,39
€ EURO → Alış: 6,07 / Satış: 6,10

Aziz Teodoros Kilisesi nasıl Kurşunlu Camii oldu

Aziz Teodoros Kilisesi nasıl Kurşunlu Camii oldu
  • 14.09.2014

Bazı tarihi yapıların dönüşümleri, yaşananlara dair çok şey anlatır. Diyarbakır’daki Aziz Teodoros Kilisesi’nin Kurşunlu Camii olma hikâyesi de buna çarpıcı bir örnek. Dikran Mıgund tarafından 1950’de ABD’de yayınlanmış, günümüzde ise artık bulunamaz hale gelmiş ‘Amed’in Yankıları’ adlı eserinde Dikran M. Boyacıyan, bu yapının trajik hikâyesini anlatır. Agos’tan Sarkis Seropyan derledi:kursunlu

“Mıgırdiç Nakkaş, Amed’in ruhani önderi ve Aziz Teodoros Kilisesi’nin başepiskoposuydu. Kiliseyi daha da genişletmiş ve bünyesinde bir de yatılı ruhban okulu kurmuştu. Manastırın sınırları kale surlarından ‘Sıralar’ dokumahanesine kadar uzanıyor, yeni çarşıyı, at pazarını içine alarak şehrin batı surlarına ulaşıyordu. Bahçeleri, kubbeli odaları, kemerli avlularıyla ruhani önderlik binası da buradaydı.

15. yüzyılın ilk çeyreğinde, Ermenistan’ın en sancılı zamanlarında Akkoyunlu ve Karakoyunlular hükmediyordu. Karakoyunlular Ermenistan’a ve İran’ın kuzeyine, Tebriz şehrini merkez aldıkları bir alana hükmederken, Akkoyunlular Ermenistan’ın güneyinde, Mezopotamya’dan Boğazlara kadar bir alanda egemenlik sağladılar. Amed de bu bölgede kalıyordu. Nakkaş döneminde Akkoyunluların başında Sultan Osman bulunuyordu. Nakkaş onunla dostluk kurarak kilisenin kubbesinin inşası için izin alabilmişti. O dönemde Hıristiyanlar iktidarın izni olmadan hiçbir şey yapamazdı. Bu şartlarda kilise kubbesinin inşası için padişah fermanı temin edebilmek, Nakkaş’ın diplomatik başarısıdır.”

Mıgırdiç Nakkaş’ın Amed’de vefat ettiği ve dönemin geleneklerine uygun olarak Aziz Teodoros Kilisesi’nde defnedildiği sanılmaktadır. Amed’in gururu sayılan Aziz Teodoros Kilisesi’nin yok oluşunu ise Ermeni tarihinin kara bir sayfası olarak niteleyen Boyacıyan, “Bir din adamı onun görkemi için yaşamı boyunca çabalar ve yapıyı bir kültür merkezine dönüştürürken, ne yazık ki bu manastır neredeyse 75 yıl sonra bir başka din adamı, yeni bir Vasag eli ile paganlara teslim edildi, Tanrı’nın kutsanmasına adanan mabedin adı da ‘Kurşunlu Camii’ne dönüştürüldü” der.

Bir ihanet hikâyesi

“1516-17 yıllarında Amed’e gelen bir Osmanlı şehzadesi, kendisine gösterilen hüsnü kabulden çok memnun kalarak şehre bir cami armağan etmek ister. Şehri dolaşıp uygun bir alan bulamayınca, İç Kale’deki Virankale burcuna çıkar, gözlerini bağladıktan sonra ucuna kırmızı bir kurdele bağladığı oku görmediği bir istikamete doğru fırlatır. Ardından da tellallar dolaştırarak oku bulanı mükâfatlandıracağını, okun düştüğü yere cami yapacağını, oranın sahibine de cömert bir istimlak bedeli vereceğini duyurur.

Bir hafta kadar sonra Aziz Teodoros Manastırı’nın bakımıyla görevli bir rahip, kırmızı kurdeleli oku kilisenin çatısında bulur. Pelerininin içinde saklayarak  ertesi gün oku şehzadeye götürür. Hıristiyan bir din adamı olduğunu, ancak İslam dininin hak dini olduğuna karar verdiğini söyler.

Şehzade istimlak bedelini kime vermesi gerektiğini sorar. Rahip eğer şehzade arzu ederse ödülü kendisinin bölüştürebileceğini söyler.Bunun üzerine şehzade vaadini yerine getirerek, hazinesindeki altınları halıya dökmelerini emreder. Rahip “Yeter” diyene kadar altın dökülecektir halıya. Oluşan altın tümseğinden gözü dönen rahip nihayet “Yeter” der. İşte o zaman şehzade sorar.

“Çocukluğundan beri İslamiyet’i sevdiğini söylemiştin. Oysa sen Hıristiyan bir din adamısın değil mi?”

“Evet, Haşmetlim” der rahip.

“Sanırım sizler ruhban olurken görevinize sâdık kalacağınıza dair ant içersiniz, değil mi?”

“Evet, Haşmetlim ama o Hıristiyan ilahiyatı içindir.”

“Şimdi beni iyi dinle, görüyorum ki şu halıdaki altınlar için sen imanını inkâr ediyorsun. Allah’ın adıyla ettiğin yeminini bir cübbe gibi üzerinden atıyorsun. Ben bir din adamı değilim ama eminim ki hiçbir müftü veya imam senin hikâyeni dinledikten sonra İslamiyet’i kabul etmene razı olsun. Zavallı mahlûk sen halkına ne büyük bir kötülük ettiğinin farkında mısın? Sözümden dönemeyeceğime göre hükmüm de şudur.”

Bunu söyledikten sonra şehzade, askerlerini çağırarak halıdaki altınların bir çuvala doldurulmasını, dinini inkâr eden rahibin sırtına verilmesini, sonra da şehrin meydanında kafasının kesilmesini buyurur. “Mundar olmuş bu altınları da şehrin fukarasına dağıtın” diyerek sözünü bitirir.

Aziz Teodoros Manastırı’nın Baş Rahibi’ne de bir mektup yazarak durumu anlatır ve üç gün sonra kiliseyi boşaltarak İslamlara teslim etmelerini ister.

Ermeniler üç gün içerisinde taşıyabildikleri her şeyi taşırlar, kalanlar da İslamlar tarafından ateşe verilir. Böylece 1517’de Aziz Teodoros Manastırı’nın sonsuza kadar karanlığa gömülüşünü görmüş olduk. Aziz Giragos Kilisesi’nin ana kapısının sağ tarafındaki duvarda şu yazıtı okuruz:

“Aziz Teodoros 1517’de şehit edildi.”

Cezayir İç Savaşı’nda Şehit Olan 19 Rahip ve Rahibe Kutsandı
Vatikan tarafından hizmet için gönderilen 19 rahip, ve rahibe 1991-2002 yılları arasında süren Cezayir İç Savaşı sırasında şehit edildi. Şehitler...
Küresel Bağlamda Osmanlı İmparatorluğu ve Ermeniler: Kültür ve Ekonomi” Başlıklı Uluslararası Bir Konferans Düzenlendi
Türkiye Ermeni Katolik Kilisesi ruhani lideri ve akademisyen Başepiskopos Levon Zekiyan’ın başkanlığında, Ortaköy Lusavoriç Vakfı Araştırma Topluluğu’nca, “Küresel Bağlamda Osmanlı...
Hrant Dink Hafıza Mekanı Nisan Ayında Açılacak
Agos Gazetesi’nin ve Hrant Dink Vakfı’nın eski bir Ermeni İlkokulu’nun binasına taşınmasıyla boş kalan Şişli Sebat Apartmanı’ndaki Hrant Dink’in çalışma...
Bilim İnsanları Genetiği Oynanmış Bebek Kavramını Tartışıyor
Çin’den gelen, genetiğiyle oynanmış ilk bebeğin doğduğu haberleri bilim insanları arasında bunun etik etkilerinin ne olacağı konusunda tartışma yarattı. AP’nin...
Ukrayna Ortodoks Kiliseleri 15 Aralık’ta Birleşecek
Ukrayna Ortodoks Kilisesi’nin kuruluş çalışmaları 15Aralık’ta başlıyor. Geçtiğimiz aylarda Ekümenik Paktrikhane ile Moskova Patrikhanesi arasında gerilime sebep olan ve Moskova...
IŞİD’den Papa’ya Yine Tehdit
Al-Abd Al-Faqir ismiyle yayınlanan bir poster Papa Françesko’ya doğrultulmuş, silah tutan bir el içeriyor ve “Saldırılarımızdan uzakta olduğunuzu sanmayın” mesajını...
Katedral’de Katliam: 4 Ölü
Brezilya’nın en kalabalık kenti Sao Paulo’nun kuzeyinde yer alan Campinas’taki Metropolitan Katedrali’ne giren silahlı saldırgan, ayine katılan kalabalığa ateş açtı....
Noel Pazarı Kana Bulandı
Fransa’nın Strasburg şehrinde bulunan Kleber Meydanı’nında kurulan ve her yıl binlerce kişinin ziyaret ettiği Noel pazarına yakın bir bölgede meydana...
Kaderine Terk Edilen Kilise Vandalizm Kurbanı
1924 Rum Mübadelesi’nin ardından Rum nüfusunun tamamı Yunanistan’a gönderilmesinin ardından Aydın’ın Söke ilçesinde, sahipsiz kalan Rum kilisesi define avcıları ve...
Sponsorlu Noel Ağacı Tartışma Yarattı
İtalya’nın başkenti Roma’nın Venedik Meydanı’na her yıl yerleştirilen Noel ağacını  Roma Belediyesi’nin bu yıl Netflix’in sponsorluğunda yerleştirmesi şehir halkı arasında...
Başepiskopos Zekiyan’dan İnanç Bildirgesi Seminerleri
Türkiye Ermeni Katolik Başepiskoposluğu tarafından düzenlenen Dini ve Kültürel Etkinlikler kapsamında dört hafta sürecek seminerler verilecek. Türkiye Ermeni Katolik Başepiskoposluğu’ndan...
Tronos Korosu Aziz Antuan Kilisesi’nde İlahi Dinletisi Verdi
İstanbul’un en büyük ve en geniş cemaatine sahip olan Aziz Antuan Katolik Kilisesi’nde, Romanya Ortodoks Patrikhanesi Korosu Tronos tarafından ilahi...
Meryem Ana’nın Lekesiz Varoluşu Bayramı Kutlandı
İstanbul/Beyoğlu’nda yer alan Azize Maria Draperis Katolik Kilisesi’nde, Meryem Ana’nın Lekesiz Varoluşu (Immaculata Conceptio) Bayramı 8 Aralık Cumartesi günü kutlandı. İstanbul...
Kamerun’da Rahip Cinayeti
İddialara göre, Kamerun’da bir rahip hükümete bağlı askerler tarafından vurularak öldürüldü.  33 yaşındaki, Mill Hill topluluğuna bağlı Kenyalı rahip, Peder...
Nijeryalı Başepiskopos’tan Şiddete Karşı Çağrı
Nijeryalı Anglikan Başepiskopos Ben Kwashi, yeni yıldaki seçimler sırasında Hristiyanlara karşı gerçekleşmesi muhtemel şiddet eylemlerine dikkat çekti.  Jos Başepiskoposu Ben...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ