SAT7TURK HABER -
$ DOLAR → Alış: 5,24 / Satış: 5,26
€ EURO → Alış: 5,93 / Satış: 5,96

Aziz Teodoros Kilisesi nasıl Kurşunlu Camii oldu

Aziz Teodoros Kilisesi nasıl Kurşunlu Camii oldu
  • 14.09.2014

Bazı tarihi yapıların dönüşümleri, yaşananlara dair çok şey anlatır. Diyarbakır’daki Aziz Teodoros Kilisesi’nin Kurşunlu Camii olma hikâyesi de buna çarpıcı bir örnek. Dikran Mıgund tarafından 1950’de ABD’de yayınlanmış, günümüzde ise artık bulunamaz hale gelmiş ‘Amed’in Yankıları’ adlı eserinde Dikran M. Boyacıyan, bu yapının trajik hikâyesini anlatır. Agos’tan Sarkis Seropyan derledi:kursunlu

“Mıgırdiç Nakkaş, Amed’in ruhani önderi ve Aziz Teodoros Kilisesi’nin başepiskoposuydu. Kiliseyi daha da genişletmiş ve bünyesinde bir de yatılı ruhban okulu kurmuştu. Manastırın sınırları kale surlarından ‘Sıralar’ dokumahanesine kadar uzanıyor, yeni çarşıyı, at pazarını içine alarak şehrin batı surlarına ulaşıyordu. Bahçeleri, kubbeli odaları, kemerli avlularıyla ruhani önderlik binası da buradaydı.

15. yüzyılın ilk çeyreğinde, Ermenistan’ın en sancılı zamanlarında Akkoyunlu ve Karakoyunlular hükmediyordu. Karakoyunlular Ermenistan’a ve İran’ın kuzeyine, Tebriz şehrini merkez aldıkları bir alana hükmederken, Akkoyunlular Ermenistan’ın güneyinde, Mezopotamya’dan Boğazlara kadar bir alanda egemenlik sağladılar. Amed de bu bölgede kalıyordu. Nakkaş döneminde Akkoyunluların başında Sultan Osman bulunuyordu. Nakkaş onunla dostluk kurarak kilisenin kubbesinin inşası için izin alabilmişti. O dönemde Hıristiyanlar iktidarın izni olmadan hiçbir şey yapamazdı. Bu şartlarda kilise kubbesinin inşası için padişah fermanı temin edebilmek, Nakkaş’ın diplomatik başarısıdır.”

Mıgırdiç Nakkaş’ın Amed’de vefat ettiği ve dönemin geleneklerine uygun olarak Aziz Teodoros Kilisesi’nde defnedildiği sanılmaktadır. Amed’in gururu sayılan Aziz Teodoros Kilisesi’nin yok oluşunu ise Ermeni tarihinin kara bir sayfası olarak niteleyen Boyacıyan, “Bir din adamı onun görkemi için yaşamı boyunca çabalar ve yapıyı bir kültür merkezine dönüştürürken, ne yazık ki bu manastır neredeyse 75 yıl sonra bir başka din adamı, yeni bir Vasag eli ile paganlara teslim edildi, Tanrı’nın kutsanmasına adanan mabedin adı da ‘Kurşunlu Camii’ne dönüştürüldü” der.

Bir ihanet hikâyesi

“1516-17 yıllarında Amed’e gelen bir Osmanlı şehzadesi, kendisine gösterilen hüsnü kabulden çok memnun kalarak şehre bir cami armağan etmek ister. Şehri dolaşıp uygun bir alan bulamayınca, İç Kale’deki Virankale burcuna çıkar, gözlerini bağladıktan sonra ucuna kırmızı bir kurdele bağladığı oku görmediği bir istikamete doğru fırlatır. Ardından da tellallar dolaştırarak oku bulanı mükâfatlandıracağını, okun düştüğü yere cami yapacağını, oranın sahibine de cömert bir istimlak bedeli vereceğini duyurur.

Bir hafta kadar sonra Aziz Teodoros Manastırı’nın bakımıyla görevli bir rahip, kırmızı kurdeleli oku kilisenin çatısında bulur. Pelerininin içinde saklayarak  ertesi gün oku şehzadeye götürür. Hıristiyan bir din adamı olduğunu, ancak İslam dininin hak dini olduğuna karar verdiğini söyler.

Şehzade istimlak bedelini kime vermesi gerektiğini sorar. Rahip eğer şehzade arzu ederse ödülü kendisinin bölüştürebileceğini söyler.Bunun üzerine şehzade vaadini yerine getirerek, hazinesindeki altınları halıya dökmelerini emreder. Rahip “Yeter” diyene kadar altın dökülecektir halıya. Oluşan altın tümseğinden gözü dönen rahip nihayet “Yeter” der. İşte o zaman şehzade sorar.

“Çocukluğundan beri İslamiyet’i sevdiğini söylemiştin. Oysa sen Hıristiyan bir din adamısın değil mi?”

“Evet, Haşmetlim” der rahip.

“Sanırım sizler ruhban olurken görevinize sâdık kalacağınıza dair ant içersiniz, değil mi?”

“Evet, Haşmetlim ama o Hıristiyan ilahiyatı içindir.”

“Şimdi beni iyi dinle, görüyorum ki şu halıdaki altınlar için sen imanını inkâr ediyorsun. Allah’ın adıyla ettiğin yeminini bir cübbe gibi üzerinden atıyorsun. Ben bir din adamı değilim ama eminim ki hiçbir müftü veya imam senin hikâyeni dinledikten sonra İslamiyet’i kabul etmene razı olsun. Zavallı mahlûk sen halkına ne büyük bir kötülük ettiğinin farkında mısın? Sözümden dönemeyeceğime göre hükmüm de şudur.”

Bunu söyledikten sonra şehzade, askerlerini çağırarak halıdaki altınların bir çuvala doldurulmasını, dinini inkâr eden rahibin sırtına verilmesini, sonra da şehrin meydanında kafasının kesilmesini buyurur. “Mundar olmuş bu altınları da şehrin fukarasına dağıtın” diyerek sözünü bitirir.

Aziz Teodoros Manastırı’nın Baş Rahibi’ne de bir mektup yazarak durumu anlatır ve üç gün sonra kiliseyi boşaltarak İslamlara teslim etmelerini ister.

Ermeniler üç gün içerisinde taşıyabildikleri her şeyi taşırlar, kalanlar da İslamlar tarafından ateşe verilir. Böylece 1517’de Aziz Teodoros Manastırı’nın sonsuza kadar karanlığa gömülüşünü görmüş olduk. Aziz Giragos Kilisesi’nin ana kapısının sağ tarafındaki duvarda şu yazıtı okuruz:

“Aziz Teodoros 1517’de şehit edildi.”

Metropolit Epifanyus: “Ülkedeki Tüm Ortodokslar Birleşecek”
Ukrayna Ortodoks Kilisesi Metropoliti Epifanyus, bağımsız Ukrayna Ortodoks Kilisesinin tüm ülkedeki Ortodoks Hristiyanları birleştireceğini ve onları Rus baskısından kurtarmaya yardım...
Meteoroloji’den Son Dakika Uyarısı
Meteoroloji Genel Müdürlüğünden yapılan son değerlendirmelere göre, Türkiye sağanak yağış ve fırtınanın etkisi altına giriyor. Başta İstanbul olmak üzere, Kocaeli,...
Bulgaristan Başbakanı, Demir Kilisenin Restorasyonunu Yapan Türk Mimarı Kabul Etti
Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov, İstanbul’daki Demir Kilise olarak bilinen tarihi Sveti Stefan Ortodoks Kilisesi’nin restorasyonunu yapan Türk mimar Fikriye Bulunmaz’ı...
Trump: “Türkiye’ye Pastör Brunson’u Bıraksanız İyi Olur” Dedim
ABD Başkanı Donald Trump, her yıl düzenlenen ‘Ulusal Dua Kahvaltısı’nda yaptığı konuşmada, Türkiye’de iki yıldan daha fazla bir süre tutuklu...
Patrik Photios İçin Batık Adada Su Altı Arkeoloji Araştırması Yapılabilir
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın davetiyle Türkiye’ye gelen Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras, Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın’ın eşliğinde Heybeliada Ruhban Okulu’na ziyarette...
Rusya, Kırım’daki Son Ukrayna Ortodoks Kilisesini Kapatacak
Rusya, Kırım Özerk Cumhuriyeti’nin başkenti Simferopol’daki (Türkiye’de Akmescit olarak da bilinir) Aziz Vladimir ve Olgiyereka Kilisesi’nin kapatılmasını istedi. Çernigov ve...
Kardinal Müller’den Papa Françesko’ya Manifesto
Vatikan’ın muhafazakar kanadının önemli isimlerinden biri olan Kardinal Gerhard Ludwig Müller, Papa Françesko’yu doktrinlerinden dolayı üstü kapalı olarak eleştiren bir...
Denizli’de İsa Mesih’in Hayatından Kesitler Tasvir Eden Bir Kitap Ele Geçirildi
Denizli polisi, aralarında İsa Mesih’in hayatından kesitlerin tasvirlerle anlatıldığı kitabın da bulunduğu ve bin yıllık olduğu tahmin edilen 4 adet tarihi...
Umudun Peşinde Kitabı Sen Piyer Katolik Kilisesi’nde Tanıtıldı
Buğra Poyraz’ın çevirmenliğini ve editörlüğünü yaptığı ‘Umudun Peşinde’ kitabı İstanbul’un Karaköy semtinde, Galata Kulesi’nin alt tarafında yer alan Sen Piyer...
Papa Uğruna Ölmeye Yeminli İsviçre Muhafızları
Papa’yı ve Vatikan’ı korumakla yükümlü İsviçre muhafızları, 22 Temmuz 1506’dan günümüze aktif olarak görev yapıyor. Toplam sayıları 110 kişi olan...
Dünya Genelinde Demokrasi Geriliyor
‘Freedom House’ kuruluşu, “Dünyada Özgürlük” raporunu açıkladı. Açıklanan rapora göre Türkiye ‘Özgür Olmayan Ülkeler’ kategorisinde yer alırken dünya genelinde ise...
Kutsal Kitap Ayetlerini Bilmediği İçin Üvey Abisi Tarafından Öldürülen Ethan’ın Failleri Bulundu
ABD eyaletlerinden biri olan Wisconsin’de yaşayan 7 yaşında bir çocuk Kutsal Kitap ayetlerini ezberleyemediği için öldürüldü. Söz konusu olay ile...
Papa Françesko: “Bu Soruna Bir Çözüm Bulmak Zorundayız”
Birleşik Arap Emirlikleri ziyaretinden geri dönen Papa Françesko, gazetecilerin sorularını yanıtladı. Papa, bazı rahibelerin taciz edildiğini belirterek bu durumu durdurmak...
Billy Graham’ı Artık Amazon Prime’da İzleyebilirsiniz
William Franklin Graham Jr. daha çok bilinen adıyla Billy Graham’ın, 1955 yılından itibaren yaptığı bütün filmler Amazon Prime’da gösterime girdi....
ABD Devlet Okullarında Kutsal Kitapla İlgili Eğitim Verilmesi Düşünülüyor
Virginia ve Florida dahil olmak üzere altı farklı eyaletteki görevliler, okullarda Kutsal Kitap ile ilgili ders verilmesi gerektiğini belirtti. ABD...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ