SAT7TURK HABER -
$ DOLAR → Alış: 6,85 / Satış: 6,88
€ EURO → Alış: 7,73 / Satış: 7,76

Aziz Teodoros Kilisesi nasıl Kurşunlu Camii oldu

Aziz Teodoros Kilisesi nasıl Kurşunlu Camii oldu
  • 14.09.2014

Bazı tarihi yapıların dönüşümleri, yaşananlara dair çok şey anlatır. Diyarbakır’daki Aziz Teodoros Kilisesi’nin Kurşunlu Camii olma hikâyesi de buna çarpıcı bir örnek. Dikran Mıgund tarafından 1950’de ABD’de yayınlanmış, günümüzde ise artık bulunamaz hale gelmiş ‘Amed’in Yankıları’ adlı eserinde Dikran M. Boyacıyan, bu yapının trajik hikâyesini anlatır. Agos’tan Sarkis Seropyan derledi:kursunlu

“Mıgırdiç Nakkaş, Amed’in ruhani önderi ve Aziz Teodoros Kilisesi’nin başepiskoposuydu. Kiliseyi daha da genişletmiş ve bünyesinde bir de yatılı ruhban okulu kurmuştu. Manastırın sınırları kale surlarından ‘Sıralar’ dokumahanesine kadar uzanıyor, yeni çarşıyı, at pazarını içine alarak şehrin batı surlarına ulaşıyordu. Bahçeleri, kubbeli odaları, kemerli avlularıyla ruhani önderlik binası da buradaydı.

15. yüzyılın ilk çeyreğinde, Ermenistan’ın en sancılı zamanlarında Akkoyunlu ve Karakoyunlular hükmediyordu. Karakoyunlular Ermenistan’a ve İran’ın kuzeyine, Tebriz şehrini merkez aldıkları bir alana hükmederken, Akkoyunlular Ermenistan’ın güneyinde, Mezopotamya’dan Boğazlara kadar bir alanda egemenlik sağladılar. Amed de bu bölgede kalıyordu. Nakkaş döneminde Akkoyunluların başında Sultan Osman bulunuyordu. Nakkaş onunla dostluk kurarak kilisenin kubbesinin inşası için izin alabilmişti. O dönemde Hıristiyanlar iktidarın izni olmadan hiçbir şey yapamazdı. Bu şartlarda kilise kubbesinin inşası için padişah fermanı temin edebilmek, Nakkaş’ın diplomatik başarısıdır.”

Mıgırdiç Nakkaş’ın Amed’de vefat ettiği ve dönemin geleneklerine uygun olarak Aziz Teodoros Kilisesi’nde defnedildiği sanılmaktadır. Amed’in gururu sayılan Aziz Teodoros Kilisesi’nin yok oluşunu ise Ermeni tarihinin kara bir sayfası olarak niteleyen Boyacıyan, “Bir din adamı onun görkemi için yaşamı boyunca çabalar ve yapıyı bir kültür merkezine dönüştürürken, ne yazık ki bu manastır neredeyse 75 yıl sonra bir başka din adamı, yeni bir Vasag eli ile paganlara teslim edildi, Tanrı’nın kutsanmasına adanan mabedin adı da ‘Kurşunlu Camii’ne dönüştürüldü” der.

Bir ihanet hikâyesi

“1516-17 yıllarında Amed’e gelen bir Osmanlı şehzadesi, kendisine gösterilen hüsnü kabulden çok memnun kalarak şehre bir cami armağan etmek ister. Şehri dolaşıp uygun bir alan bulamayınca, İç Kale’deki Virankale burcuna çıkar, gözlerini bağladıktan sonra ucuna kırmızı bir kurdele bağladığı oku görmediği bir istikamete doğru fırlatır. Ardından da tellallar dolaştırarak oku bulanı mükâfatlandıracağını, okun düştüğü yere cami yapacağını, oranın sahibine de cömert bir istimlak bedeli vereceğini duyurur.

Bir hafta kadar sonra Aziz Teodoros Manastırı’nın bakımıyla görevli bir rahip, kırmızı kurdeleli oku kilisenin çatısında bulur. Pelerininin içinde saklayarak  ertesi gün oku şehzadeye götürür. Hıristiyan bir din adamı olduğunu, ancak İslam dininin hak dini olduğuna karar verdiğini söyler.

Şehzade istimlak bedelini kime vermesi gerektiğini sorar. Rahip eğer şehzade arzu ederse ödülü kendisinin bölüştürebileceğini söyler.Bunun üzerine şehzade vaadini yerine getirerek, hazinesindeki altınları halıya dökmelerini emreder. Rahip “Yeter” diyene kadar altın dökülecektir halıya. Oluşan altın tümseğinden gözü dönen rahip nihayet “Yeter” der. İşte o zaman şehzade sorar.

“Çocukluğundan beri İslamiyet’i sevdiğini söylemiştin. Oysa sen Hıristiyan bir din adamısın değil mi?”

“Evet, Haşmetlim” der rahip.

“Sanırım sizler ruhban olurken görevinize sâdık kalacağınıza dair ant içersiniz, değil mi?”

“Evet, Haşmetlim ama o Hıristiyan ilahiyatı içindir.”

“Şimdi beni iyi dinle, görüyorum ki şu halıdaki altınlar için sen imanını inkâr ediyorsun. Allah’ın adıyla ettiğin yeminini bir cübbe gibi üzerinden atıyorsun. Ben bir din adamı değilim ama eminim ki hiçbir müftü veya imam senin hikâyeni dinledikten sonra İslamiyet’i kabul etmene razı olsun. Zavallı mahlûk sen halkına ne büyük bir kötülük ettiğinin farkında mısın? Sözümden dönemeyeceğime göre hükmüm de şudur.”

Bunu söyledikten sonra şehzade, askerlerini çağırarak halıdaki altınların bir çuvala doldurulmasını, dinini inkâr eden rahibin sırtına verilmesini, sonra da şehrin meydanında kafasının kesilmesini buyurur. “Mundar olmuş bu altınları da şehrin fukarasına dağıtın” diyerek sözünü bitirir.

Aziz Teodoros Manastırı’nın Baş Rahibi’ne de bir mektup yazarak durumu anlatır ve üç gün sonra kiliseyi boşaltarak İslamlara teslim etmelerini ister.

Ermeniler üç gün içerisinde taşıyabildikleri her şeyi taşırlar, kalanlar da İslamlar tarafından ateşe verilir. Böylece 1517’de Aziz Teodoros Manastırı’nın sonsuza kadar karanlığa gömülüşünü görmüş olduk. Aziz Giragos Kilisesi’nin ana kapısının sağ tarafındaki duvarda şu yazıtı okuruz:

“Aziz Teodoros 1517’de şehit edildi.”

İsa Mesih’in Siyahi Olarak Tasvir Edildiği Tablo Katedralde Sergilenecek
İsa Mesih’in siyahi olarak tasvir edildiği ‘Son Akşam Yemeği’ tablosu, geçici bir süreliğine İngiltere’nin tarihi katedralinde yerini alacak. Ünlü ressam...
Kongo’da Gerçekleşen Saldırılarda 20 Kişi Hayatını Kaybetti
Uluslararası Hristiyan Kurumu (ICC), 22 Haziran’da Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde gerçekleşen saldırılarda en az 20 sivilin hayatını kaybettiğini duyurdu. Son gerçekleşen...
Burkina Faso’da Hristiyanlara Yapılan Zulmü, Koronavirüs Bile Durduramadı
Batı Afrika ülkesi, Burkina Faso’daki Hristiyan zulümlerinin 2019 yılının sonunda ortaya çıkan koronavirüs salgını ile azalması beklenirken aksine artış gösterdi.  ...
Papa Françeşko, Yemen ve Ukrayna’da Acı Çekenler İçin Dua Etti
Papa Françeşko, Pazar günkü Angelus kutsamasında savaş mağduru Yemen halkı ve sel felaketinden etkilenen Ukrayna halkı için dua etti. Papa,...
Bilim İnsanlarından Uyarı: Koronavirüs Mutasyona Uğrayarak Daha Bulaşıcı Hale Geldi
Uluslararası bilim insanlarından oluşan bir ekip, yeni tip koronavirüsün (Covid-19) D614G adlı mutasyonunun şu anda dünyada hastalığa sebep olan en...
Pakistan’da Kilise Liderleri, Ayrımcı İş Reklamını Kınadı
17 Haziran’da Pakistan’daki kilise liderleri, Karaçi’de yayınlanan ayrımcı iş reklamını kınadıklarını açıkladı. 1 Haziran’da Karaçi Belediyesi, farklı kategorilerde 29 iş...
Pakistan’da 24 Hristiyan Mahkumun Serbest Bırakılması Talep Edildi
Ulusal Hristiyan Partisi, 18 Haziran’da Pakistan/Karaçi’deki Basın Kulübü önünde dine hakaretle suçlanan 24 Hristiyan mahkumun serbest bırakılmasını talep etti. Ayrıca...
15 Yıl Hapis Cezasına Mahkum Edilen Pastörün, Serbest Bırakılması İstendi
‘Şehitlerin Sesi’ adlı misyon kuruluşu, Kuzey Kore sınırında kaçırılan ve Kuzey Korelilere İsa Mesih hakkında paylaşımda bulunduğu gerekçesiyle 15 yıl...
Yardım Teknesiyle Amphan Kasırgası Mağdurlarına Destek Sağlandı
Asya’da 12 bin’den fazla kiliseden oluşan bir ağ tarafından yürütülen yardım teknesi, geçen ay Doğu Hindistan ve Bangladeş’te milyonlarca insanın...
Öldürülmeden Önce, Eşine ‘Asla İnancından Vazgeçme’ Dedi
Hindistan’da Hristiyanlara yönelik zulüm vakaları artıyor. Hristiyan Dayanışma Birliği (CSW), 7 Haziran’da Hindistan’ın Jharkhand eyaletinin Khunti bölgesinde 27 yaşındaki Kande...
İngiltere’de Kiliseler 4 Temmuz İtibariyle İbadete Açılıyor
İngiltere Başbakanı Boris Johnson, 4 Temmuz’dan itibaren kiliselerin ibadet ve düğün için yeniden açılmasına izin verileceğini açıkladı. Johnson, gece kulübü ve...
Çin’de Klinik Testleri Süren Koronavirüs Aşısı Orduda Kullanılmaya Başlandı
Çin’in aşı üretici şirketlerinden Kangşinuo Biologics, (CanSino Biologics) deneme sürecinde bulunan koronavirüs aşısının Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nda kullanılmaya başlandığını belirtildi....
Çin’de 400 bin Kişi Yeniden Karantinada
İkinci dalgadan korkan Çin, Pekin yakınlarında 400 bin kişiyi yeniden karantinaya aldı. Koronavirüs salgınında ikinci bir dalga ihtimalinden endişelenen Çinli...
Kanada’da Covid-19’a Karşı Aşı Prototipi Geliştirildi
Kanada’da Alberta Üniversitesi araştırmacısı Dr. John Lewis liderliğindeki yapılan çalışma sonucunda bir Covid-19’a karşı aşı prototipi geliştirildi. Kanada’da yeni tip...
İkinci Dalga: Koronavirüs Salgınında Risk Altında Olan Ülkeler
Birçok ülkenin koronavirüs kısıtlamalarını yavaş yavaş kaldırmasıyla beraber ikinci dalga endişeleri artmaya başladı. Dünya Sağlık Örgütü, 21 Haziran’da dünya genelinde...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ